Het bezorgd veel voetbalsupporters hoofdbrekens, veel columnisten en journalisten ook trouwens, de UEFA-coëfficiënten ranglijst. Wat is het? Wat doet het? Hoe doet het het? Dat zijn vragen die ik dagelijks van vrienden, familie en trouwe lezers in mijn mailbox krijg. Zo vaak, dat ik nu maar eens voor eens en voor altijd de geheimen van deze ingewikkelde lijst uit de doeken doe.
Wat is het?
Eigenlijk is deze vraag onjuist, er zijn namelijk DRIE ranglijsten. Eén voor landen (niet die van de FIFA, dat is een andere lijst), één voor competities en één voor clubs. Alle drie de lijsten zijn gemaakt om de kracht van een competitie, land of club die deelneemt aan officiële UEFA-competities in te schatten.
Wat doen ze?
De landenlijst bepaalt welke landen geplaatst worden, dus welke landen niet tegen de andere geplaatste landen kunnen spelen in bijvoorbeeld de groepsfase van het EK. De competitielijst, verreweg de meest besproken, bepaalt hoeveel teams van een bepaalde competitie aan de Champions League en Europa League mogen meedoen. De clublijst bepaalt welke clubs voor deze competitie tijdens de loting in welke pot geplaatst worden, deze lijst bepaalde bijvoorbeeld dat Ajax in pot 3 terecht kwam tijdens de Champions League loting en dus niet kon loten tegen andere clubs uit dezelfde pot.
Hoe werkt de landenlijst?
40% Van het gemiddelde van de punten per wedstrijd van de laatste EK/WK-kwalificatie + 40% van het gemiddelde van de punten per wedstrijd van het laatste EK/WK incl. kwalificatie + 20% van het gemiddelde van de punten per wedstrijd van het toernooi (incl. kwalificatie) daarvoor = Het aantal punten op de ranglijst.
Het aantal punten wordt echter niet bepaald op de competitie-manier bepaald, dit zijn de regels voor het bepalen van de punten:
- 10.000 Punten per wedstrijd.
- Winst = +30.000, gelijk = +10.000
- 6.000 punten extra voor een play-offwedstrijd (aan het einde van de kwalificatiereeks) of groepsmatch (op een WK)
- 9.000 punten extra voor een wedstrijd bij de laatste 16 (WK) of een groepswedstrijd (EK)
- 18.000 punten extra voor een wedstrijd in de kwartfinale (EK of WK)
- 28.000 punten extra voor een wedstrijd in de halve finale (EK of WK)
- 18.000 punten extra voor een wedstrijd voor de derde plaats (WK)
- 38.000 punten extra voor een wedstrijd in een finale (EK of WK)
- Goal scoren = + 501
- Goal tegen krijgen = -500
- Totaal aantal punten opgeteld gedeeld door het aantal wedstrijden gespeeld, maakt het cyclus-coëfficiënt.
Wil je dit nog nalezen of voorbeelden zien? Hier heeft de UEFA het op een rijtje gezet. Wel Engelstalig!
Hoe werkt de competitielijst?
De competitielijst werkt wel wat simpeler. De prestaties van alle clubs van één competitie die in de EL of CL spelen worden hierin bijgehouden, dit staat dus compleet los van de landenlijst, zo kan het dus gebeuren dat Nederland in de landenlijst in de top twee staat (definitieve lijst is nog niet bekend), maar in de competitielijst op negen. Hier de regels:
- Elke gewonnen wedstrijd geeft 2 punten, elke verloren wedstrijd 1 punt. Penalty-shootouts tellen niet mee als winst.
- De punten uit de kwalificatierondes worden door twee gedeeld.
- Deelnemers aan de groepsfase van de Champions League verdienen 4 bonuspunten
- Kwalificeren voor de tweede ronde van de Champions League levert 5 punten op.
- De kwartfinale, halve finale en finale bereiken van de EL of CL levert 1 punt op per ronde.
- De punten per club worden opgeteld en door het aantal deelnemende clubs gedeeld. Dan heb je het coëfficiënt voor dit jaar.
- Het coëfficiënt van de laatste vijf jaren wordt opgeteld, dat maakt de uiteindelijke score.
- Het coëfficiënt wordt gebruikt om de verdeling te maken voor de Europese plaatsen van het volgende seizoen (red. De cijfers van 2010/11 worden gebruikt voor seizoen 2012/13, die van 2011/12 worden gebruikt voor seizoen 2013/14), dit omdat de clubs al voor de competitie begint moeten weten welke plaats Europees voetbal oplevert.
Als voorbeeld zal ik de cijfers van de Eredivisie van het vorige seizoen berekenen: Vorig seizoen had Nederland zes actieve teams in Europa Ajax, PSV, Feyenoord, FC Twente, AZ en FC Utrecht. In de voorrondes werden de volgende punten behaald:
- Ajax won met 2-1 van Dynamo kiev en speelde drie keer gelijk (door in CL)(2+3=5)
- Feyenoord won van Gent (uitgeschakeld)(2)
- Utrecht won van Luzern (2x), Celtic en tirana, en speelde één keer gelijk (door)(8+1=5)
- PSV won van Novosibirsk (door)(2)
- AZ won van Göteborg en Aktobe (door)(4)
Totaal: 22 punten/2 (ivm. voorronde) = 11 punten
De Champions League:
- Ajax won twee maal en speelde één keer gelijk, daarnaast kreeg ze vier punten voor deelname aan de groepsfase (naar EL)(4+4+1)
- Twente won één maal en speelde drie keer gelijk, daarnaast kreeg ze vier punten voor deelname aan de groepsfase (naar EL)(4+2+3)
Totaal CL: 18 punten
Europa League (groep):
- AZ won twee maal en speelde één keer gelijk (uitgeschakeld)(4+1)
- PSV won vier maal en speelde twee keer gelijk (door)(8+2)
- Utrecht speelde vijf keer gelijk (uitgeschakeld)(5)
Totaal groepsfase EL: 20 punten
Europa League (rest):
- Ajax won twee keer van Anderlecht (4)
- Twente won van Rubin Kazan en Zenit, speelde gelijk tegen Kazan en bereikte de kwartfinale (1 bonuspunt) waarin het werd uitgeschakeld door Villareal (4+1+1)
- PSV won van Lille en Rangers en speelde gelijk tegen Lille, Rangers en Benfica, maar werd eveneens uitgeschakeld in de kwartfinale (4+3+1)
Totaal EL (rest): 18 punten.
Totaal alles: 11+18+20+18= 67 punten
Coëfficient 2010/11 = 67 (punten)/6 (deelnemende teams) = 11,167
Combineer dit getal met de cijfers van de vier seizoenen ervoor, en je weet precies met welk cijfer Nederland meedoet, wil je liever gewoon direct de ranglijst zien? Dat kan hier.
Hoe werkt de clublijst?
De clublijst is al bijna even ingewikkeld als de competitielijst. Het heeft echter één gemak, de voorrondes worden niet meegerekend, om het eerlijk te houden voor de direct geplaatste teams. 20 % van het competitie-coëfficiënt wordt echter wel meegerekend. De regels:
- Elke overwinning levert 2 punten op, elk gelijkspel 1
- Elke club krijgt 20% van zijn competitie-coëfficiënt, ongeacht of het meedoet. Zo kan het dus zijn dat HSV (red. Duitsland) dat in 10/11 niet meedeed, meer punten kreeg dan bijvoorbeeld een FC Vaduz (red. Liechtenstein), dat in de voorronde werd uitgeschakeld. Dit om te compenseren dat het in sterke competities moeilijker is te kwalificeren.
- Punten uit de voorrondes tellen niet mee, wel krijgt de club punten als ze in de voorronde wordt uitgeschakeld. In de eerste voorronde CL 0,5, eerste voorronde EL 0,25, tweede voorronde CL 1, tweede voorronde EL 0,5, derde voorronde EL 1, vierde voorronde (play-offs) 1,5. Deze punten zijn niet cumulatief en vervallen als het hoofdtoernooi bereikt wordt.
- Er worden 4 bonuspunten uitgereikt voor het halen van de groepsfase Champions League.
- De groepsfase van de EL levert minimaal 2 punten op, dus zelfs als een club alles verliest in de groepsfase, krijgt ze nog steeds 2 punten. Dit zijn geen bonuspunten, dus ze worden niet opgeteld bij het totaal.
- 5 Bonuspunten worden uitgereikt aan clubs die de knock-outfase van de Champions League bereiken, deze bonus komt bovenop de ronde-bonus.
- Elke ronde vanaf de kwartfinale levert 1 punt extra op.
- De totale score van de vijf afgelopen jaren bepaalt de plaatsing op de lijst en dus ook of de club geplaatst is of niet.
Voorbeeld Ajax 2010/11:
- Ajax bereikte de groepsfase Champions League en kreeg dus 4 punten (4)
- Ajax won tweemaal, speelde 1 keer gelijk, dat was niet genoeg voor de volgende ronde, wel gingen ze door in de Europa League (4+1)
- Ajax speelde goed bij de laatste 32 en won twee keer van Anderlecht (4)
- Het competitiecoëfficiënt van de Eredivisie was 11,166, gedeeld door vijf, maakt (2,2332)
Totaal Ajax: 4+5+4+2,2332 = 15,2332
Voorbeeld 2 PSV:
- PSV won vier keer in de groepsfase EL en speelde twee maal gelijk (8+2)
- In de ronde van 32 won PSV één keer en speelde het 1 keer gelijk (2+1)
- In de ronde van 16 herhaalde PSV dat kunstje (2+1)
- PSV bereikte de kwartfinale, daaruit sleepte het één gelijkspel weg (1+1)
- Het competitiecoëfficiënt van de Eredivisie was 11,166, gedeeld door vijf, maakt (2,2332)
Totaal PSV: 10+3+3+2+2,2332= 20,2332
Voorbeeld 3 FC Barcelona:
- Barcelona nam deel aan de groepsfase (4)
- Barcelona won vier keer en speelde twee keer gelijk (8+2)
- Barcelona kwalificeerde zich voor de ronde van 16 (5)
- Ze wonnen één keer van Arsenal (2)
- Ze wonnen in de kwartfinale twee keer van Shaktar (4+1)
- In de halve finale werd één keer gewonnen, één keer gelijk gespeeld (2+1+1)
- De finale werd gewonnen (2+1)
- De Primera Division had een competitiecoëfficiënt van 18,214, gedeeld door vijf maakt (3,6248)
Totaal Barcelona: 4+10+5+2+5+4+3+3,6248= 36,6258
Wilt u de totale ranglijst zien? Klik hier.
Slotwoord
Zo, dat waren ze allemaal, ik hoop dat het voor de mensen die het tot het einde volgehouden hebben nu wat duidelijker is, mocht er iets niet kloppen of heeft u toevoegingen/vragen, dan hoor ik dat graag!
Bobby Mostertman